Boer Abe doet er wat aan

‘Hé boer, je mag er wel eens wat aan doen’. Deze woorden sprak de in 2005 overleden oud-Ajacied Joop Stoffelen op 7 mei 1950 tegen Abe Lenstra. De Amsterdammers leidden de wedstrijd aan de J. H. Kruisstraat tegen Heerenveen op dat moment met 1-5, terwijl er nog slechts twintig minuten te spelen waren. Niets leek de derde overwinning in vier wedstrijden van Ajax nog in de weg te staan. Totdat ‘boer’ Abe besloot er iets aan te doen.

De wedstrijd begon zeer voortvarend voor Ajax en Stoffelen. Zeven minuten na de aftrap van Heerenveen lanceerde linkshalf Stoffelen een onthoudbaar schot van buiten het strafschopgebied en doelman Voolstra was voor de eerste maal geklopt. Nog voordat het eerste kwartier gespeeld was, breidden de Amsterdammers de voorsprong uit met een counter via linksbuiten Guus Dräger. Deze kreeg de bal voor het intikken na een passje van Rinus Michels.

Toch waren de pompeblêdden-dragers niet kansloos volgens de Leeuwarder Courant. ‘Heerenveen lanceerde wel gevaarlijke aanvallen – Abe was zeer actief – maar de Ajax achterhoede met rechtsback Potharst en stopperspil Van ’t Hart aan het hoofd, gaven voor rust weinig tot geen kansen weg.’

De Friese krant stak niet onder stoelen of banken dat de bezoekers de sterkere partij waren. Ajax legde de Friezen zowel technisch als tactisch de wil op, en de supporters konden genieten van de ‘vele fraaie combinaties, van dat doordachte positiespel en van die schone through- en crosspasses’ die de Amsterdammers op de mat brachten. ‘Dat was spel, dat werkelijk voetbal mocht heten en waarbij dat van Heerenveen eigenlijk in het niet viel.’

Toch wist Heerenveen via een wonderschoon doelpunt van Abe Lenstra op 1-2 te komen. De Amsterdamse defensie liep achteruit om de voorhoede van Heerenveen te dekken, zonder er rekening mee te houden dat Abe doelman Leentvaar kansloos kon laten met een magistraal afstandschot. Een offensief van de Friezen, met drie hoekschoppen binnen een minuut, hielp Heerenveen daarna niet aan de gelijkmaker waarna Ajax het heft weer stevig in handen wist te nemen. Na iets meer dan een half uur spelen bracht Bruins, de linksbinnen van Ajax, de stand op 1-3 na verkeerd wegwerken van Mollo de Jong, die volgens de krant maar matig voldeed in de eerste helft.

Na rust ging Ajax onder leiding van latere leidsman Michels door met waar het voor rust mee begonnen was. Slechts vijftien seconden na het eerste fluitsignaal van de tweede helft lag de bal achter doelman Voolstra. Slechts drie spelers (Bruins, Krist en doelpuntenmaker Michels) hadden de bal beroerd alvorens deze het net raakte. Een kwartier later leek de wedstrijd definitief beslist te worden toen Michels een fout van Voolstra genadeloos afstrafte en met zijn tweede doelpunt van de dag de 1-5 liet noteren.

Hoewel Abe Lenstra vrijwel direct de 2-5 wist te scoren na een inschattingsfout van Leentvaar, maakten de Ajacieden zich geen zorgen en hadden de supporters van Heerenveen weinig hoop op zelfs maar een gelijkspel. Na een paar tactische omzettingen van Jonkman, die zichzelf als midvoor posteerde en Jan Lenstra naar voren haalde, wist Heerenveen Ajax toch onder druk te zetten. Dat resulteerde in de zeventigste minuut in de 3-5 van Brandsma, die een voorzet van Jan Lenstra tegen de touwen knikte. Drie minuten liep Potharst Abe Lenstra in het strafschopgebied onder de voet, waarna Jonkman de strafschop onberispelijk binnenschoot.

‘Golven van geestdrift sloegen door de toeschouwers. Even leek het erop dat Ajax z’n vorm van voor de rust zou hervinden, maar dra liepen de Friezen alweer storm op het Amsterdamse doel. De Ajaxieden werden geheel overspoeld. Alles verdedigde bij hen, maar voor dit laaiende enthousiasme van de Heerenveners was geen krui meer gewassen,’ aldus het wedstrijdverslag van de Leeuwarder Courant. Vijf minuten voor tijd won Jonkman een duel van Potharst, waarna de toegesnelde Hofma de gelijkmaker op het scorebord bracht. De met stomheid geslagen Amsterdammers waren volledig de weg kwijt, waardoor Abe Lenstra een paar minuten later Brandsma in staat kon stellen Heerenveen op voorsprong te brengen. Hoewel Ajax nog een kort offensief startte tegen de verdediging van Heerenveen, die direct werd versterkt door beide Lenstra’s, was de nederlaag een feit en ontplofte ’t Friese Haagje: ‘En toen stond het Sportpark pas goed op z’n kop. Iedereen stond op van z’n plaats. Een oorverdovend gejuich, gebrul en gekrijs steeg op uit de duizenden kelen. Armen zwaaiden wild door de lucht. Petten en hoeden werden de lucht in gegooid.’

Bijna dertig jaar later doet Stoffelen de nederlaag af als een cadeautje: ‘Jullie keken zo zielig, zei ik na de wedstrijd, en daarom hebben we jullie maar laten winnen. Aan het eind van de wedstrijd heb ik Abe nog wel uitgescholden voor stinkende boer, maar ik kon alles tegen hem zeggen. Toen zijn we gaan drinken met die boeren. Abe en ik zaten gewoon weer naast elkaar.’ Zijn vrouw Woutrina drukt deze Amsterdamse bluf echter genadeloos de kop in tijdens het gesprek met Jurryt van Vooren voor het Parool: ‘Wat nou boeren?’ ‘Zo noemden we toch iedereen van buiten Amsterdam,’ aldus de geïrriteerde Stoffelen. ‘Ach wat, er was een begrafenisstemming in de bus terug naar Amsterdam. Niemand zei wat,’ reageert Woutrina, die er in 1950 bij was. ‘Helemaal niet waar. Oké, we hadden er de pee in. In Amsterdam zijn we gewoon weer een biertje gaan drinken op het Leidseplein,’ besluit de oud-Ajacied het gesprek.

Ajax eindigde het seizoen met een teleurstellende vierde plaats achter kampioen Limburgia, stadgenoot Blauw-Wit en het Geleense Maurits. Toch gaat het seizoen door deze nederlaag de historie in als bijzonder. Het gebeurt immers niet vaak dat Ajax (of welke andere ploeg dan ook) een dergelijke voorspong weg geeft. Bovendien is de wedstrijd misschien wel de beste die de legendarische Abe Lenstra ooit heeft gespeeld. Ondanks het puntenverlies verdient de wedstrijd van 7 mei 1950 een plekje in het roemruchte verleden van Ajax.

Geschreven op 16 januari 2008 voor Ajaxshowtime.com